Bước vào phòng bơm của một tòa nhà hay nhà xưởng, quý khách thường thấy không phải một mà là ba chiếc bơm đặt cạnh nhau: một bơm chạy điện, một bơm gắn động cơ diesel và một bơm nhỏ đứng riêng. Mỗi chiếc giữ một nhiệm vụ riêng. Bài này giải thích từng loại máy bơm cứu hỏa trong cụm, cách chúng phối hợp và những thông số cần có trước khi chọn thiết bị.

Một cụm bơm chữa cháy thường có những bơm nào?

Cấu hình phổ biến gồm bơm chính, bơm dự phòng và bơm bù áp. Bảng dưới tóm tắt vai trò của từng bơm.

Ba bơm phối hợp với nhau ra sao?

Lúc chờ, đường ống chữa cháy luôn đầy nước và có áp. Mỗi bơm có một công tắc áp lực riêng, cài theo kiểu bậc thang:

• Áp tụt nhẹ do rò rỉ ở van, mối nối: bơm bù áp tự chạy, nạp lại đủ áp rồi tự dừng.
• Áp tụt sâu do có họng nước hoặc đầu phun mở: bơm bù áp không theo kịp, bơm chính khởi động.
• Bơm chính không lên được áp hoặc công trình mất điện: bơm diesel dự phòng khởi động.

Các mức cài thường lệch nhau khoảng 0,3 đến 0,7 bar (5 đến 10 psi) theo tài liệu hướng dẫn kỹ thuật, giá trị cụ thể do đơn vị thiết kế quy định. Khác với bơm sinh hoạt, bơm chữa cháy đã chạy thì thường chỉ dừng khi có người thao tác tại tủ điều khiển.

Thông số cần có trước khi chọn bơm

Bơm chữa cháy không chọn theo công suất motor. Quý khách cần chuẩn bị:

• Lưu lượng và cột áp thiết kế: lấy trong hồ sơ thiết kế đã được thẩm duyệt. Bơm chính và bơm dự phòng đều phải đáp ứng điểm làm việc này.
• Dạng đường đặc tính: tài liệu kỹ thuật theo NFPA 20 nêu rằng tại 150% lưu lượng định mức, cột áp còn lại không dưới 65%, và cột áp khi đóng kín van thường không vượt quá 140% cột áp định mức. QCVN 02:2020/BCA cũng có yêu cầu tương tự. Vì vậy cần xem cả đường đặc tính của model.
• Nguồn điện tại công trình: điện áp, công suất trạm, có nguồn dự phòng hay không.
• Nguồn nước và vị trí đặt bơm: bể ngầm hay bể nổi, bơm nằm thấp hơn hay cao hơn mực nước.

Quý khách chưa quen đọc đường đặc tính có thể xem bài cách đọc cột áp, lưu lượng, công suất máy bơm.

Bơm dự phòng: bơm điện hay bơm diesel?

QCVN 02:2020/BCA là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trạm bơm nước chữa cháy. Theo nội dung quy chuẩn, bơm chữa cháy phải có bơm dự phòng với công suất tương đương bơm chính. Bơm chạy điện cần hai nguồn điện, gồm nguồn chính và nguồn dự phòng. Khi bơm dự phòng là bơm diesel thì bơm chính được phép chỉ đấu một nguồn điện. Vì vậy cấu hình một bơm điện kèm một bơm diesel rất phổ biến.

Bơm diesel cần thêm bình nhiên liệu, ắc quy và lịch nổ máy thử định kỳ. Hai bơm điện thì gọn hơn, nhưng công trình phải có đủ hai nguồn điện độc lập. Dùng phương án nào là do hồ sơ thiết kế được thẩm duyệt quyết định.

Bơm bù áp và các thiết bị đi kèm

Bơm bù áp nhỏ nhưng chạy nhiều lần hơn cả. Mức tham khảo thường gặp là lưu lượng khoảng 1% lưu lượng bơm chính, cột áp cao hơn bơm chính một chút. Quy chuẩn cũng không cho dùng bơm chính hay bơm dự phòng để duy trì áp lực hệ thống. Dòng hay dùng là bơm trục đứng đa tầng cánh hoặc các model trong nhóm máy bơm bù áp. Đi cùng ba bơm còn có:

• Tủ điều khiển có chế độ tự động và bằng tay cho từng bơm.
• Công tắc áp lực riêng cho mỗi bơm, đồng hồ áp và bình tích áp.
• Van một chiều, van chặn hai đầu bơm, van an toàn và đường ống thử để chạy thử định kỳ.

Lưu ý: bài viết chỉ để tham khảo kỹ thuật. Số lượng, loại bơm và thông số phải theo hồ sơ thiết kế PCCC được thẩm duyệt của công trình.

Câu hỏi thường gặp